De augurk

Op 17 juli mocht ik spreken op de doopdienst van ‘De Vechtstroom’ in Dalfsen. De augurk speelt een centrale rol in mijn preek. Maar wat heeft dat met dopen te maken?

Wat is er zo bijzonder aan een augurk? Want de augurk, zo heb ik me laten vertellen, heeft van zichzelf geen smaak. Dus zelfs niet zoals zijn grotere neef de komkommer, die iets zoetig is. De augurk smaakt naar helemaal niets! Straks gaan we kijken wat de augurk vertelt over dopen.

De massale doop bij Pinksteren

Vandaag gaan we dopen. Straks gaan we het water van de Vecht in. Niet om te laten zien hoe goed iemand gelooft. Niet als losstaande gebeurtenis om hier samen een mooie dag te hebben. De doop staat niet op zichzelf. En we moeten toegeven dat we dat er soms wél van maken. Een mooie dag, de zon schijnt, er zijn mensen die een prachtig verhaal hebben over hun leven en dan gaan we dopen…

De doop hoort in een ‘totaalpakket’

Maar ten diepste maakt de doop onderdeel uit van een ‘totaalpakket’. En omdat totaalpakket helder te krijgen, mogen we terug naar de allereerste pinksterdag onder het vernieuwde verbond, Handelingen 2. En ik zeg bewust het pinksterfeest onder het vernieuwde verbond. Het pinksterfeest bestaat dan namelijk al eeuwen. Het volk Israël viert op die dag de wetgeving op Sinaï én tegelijkertijd een oogstfeest1.

En daar in Handelingen 2 lezen we van de uitstorting van de Heilige Geest. Waar God op Sinaï de wet op stenen tafelen heeft geschreven, schrijft Hij de wet, dóór de Heilige Geest, nu in ons hart. Hij stuurt de Helper, de Heilige Geest2, om Zijn wet, of beter: Zijn onderwijs of levensprincipes, te kunnen uitleven.

Vanaf vers 14 zien we Petrus opstaan. We kennen Petrus zijn krachtige persoonlijkheid. Hij is degene die uit de boot stapt en op water loopt3. Hij is degene die Jezus vermaant. Jezus gaat sterven? Maar dát gaat niet gebeuren4! Petrus die Jezus óveral wil volgen, zoals het bij een echte discipel, een echte volgeling, past.

Maar Petrus is niet meer langer een discipel van Jezus, een volgeling. Maar Petrus is nu apostel geworden, gezondene. Vaak hebben we het over discipelschap, over het volgen van Jezus. Maar uiteindelijk zijn we geroepen om te worden uitgezonden, om apostel te worden5.

En Petrus heeft een ontzettend krachtige preek. Hij legt vanuit het Oude Testament uit dat wat hier gebeurt de lang van tevoren verkondigde uitstorting is van die Heilige Geest6.

En hij legt vanuit de psalmen uit dat de man Jezus, die ruim vijftig dagen daarvoor door deze toehoorders is gekruisigd, móest komen om redding te brengen7.

En dan, in vers 36, sluit Petrus zijn preek af en doet een oproep aan het volk. Lees maar mee:

36 Laat dan heel het huis van Israël zeker weten dat God Hem tot een Heere en Christus gemaakt heeft, namelijk deze Jezus, Die u gekruisigd hebt.

Handelingen 2:36 (HSV)

Hiér gaat het om! De overtuiging dat Jezus de Messias, de verlosser is! En dan zien we dat die oproep binnenkomt:

37 En toen zij dit hoorden, werden zij diep in het hart geraakt en zeiden tegen Petrus en de andere apostelen: Wat moeten wij doen, mannenbroeders?

Handelingen 2:37 (HSV)

Het verhaal van Petrus ráákt iets aan in hun hart. Hier zien we een machtig voorbeeld hoe we tot een nieuw besef kunnen komen. Diegene die gekruisigd is, Jezus, is de Messias!

Wat ik zo mooi hier vind, is dat deze Israëlieten beseffen dat er iets moet gebeuren. Het eindigt niet bij dit nieuwe besef, bij dit nieuwe geloof: “Wat moeten we dóen?”

En wat zegt Petrus dan? Hij geeft drie stappen:

38 En Petrus zei tegen hen: Bekeer u en laat ieder van u gedoopt worden in de Naam van Jezus Christus, tot vergeving van de zonden; en u zult de gave van de Heilige Geest ontvangen.

Handelingen 2:38 (HSV)

Hier is het totaalpakket waar ik mee begon.

  1. bekeren van je huidige leven;
  2. dopen ín Jezus;
  3. en het ontvangen van de Heilige Geest.

Voordat je je kunt laten dopen, moet er dus een besef zijn dat Jezus de opgestane is, waar buiten geen verlossing mogelijk is. En moet er een keuze zijn geweest om je ‘om te keren’, om Jezus te volgen. Als het goed is zijn dat ook altijd onderwerpen die voorbij komen als je een doopgesprek hebt met je oudste. Zonder dát, geen doop.

En na het dopen zullen we altijd de handen opleggen en bidden voor vervulling met de Heilige Geest.

Door de doop opnieuw geboren

De Israëlieten kennen al de doopbaden. Als er op die pinksterdag 3000 mensen8 worden gedoopt, is dat waarschijnlijk gebeurd in één van de vele mikva’s9, één van de doopbaden, die je rond de tempelberg kunt terugvinden10. De joden vergelijken dit bad al met de baarmoeder.

Mikvah uit de tijd van de tweede tempel.

Dat opnieuw geboren worden kennen we misschien ook uit het gesprek dat Jezus heeft met Nicodemus. Je kunt dat teruglezen in Johannes 311. Het wedergeboren worden heeft dezelfde diepgang als het ‘opstaan in een nieuw leven’. Of beter nog, met Jézus opstaan in een nieuw leven.

3 Of weet u niet dat wij allen die in Christus Jezus gedoopt zijn, in Zijn dood gedoopt zijn?
4 Wij zijn dan met Hem begraven door de doop in de dood, opdat evenals Christus uit de doden is opgewekt tot de heerlijkheid van de Vader, zo ook wij in een nieuw leven zouden wandelen.
5 Want als wij met Hem één plant zijn geworden, gelijkgemaakt aan Hem in Zijn dood, dan zullen wij ook aan Hem gelijk zijn in Zijn opstanding.
6 Dit weten wij toch, dat onze oude mens met Hem gekruisigd is, opdat het lichaam van de zonde tenietgedaan zou worden en wij niet meer als slaaf de zonde zouden dienen.
7 Want wie gestorven is, is rechtens vrij van de zonde.
8 Als wij nu met Christus gestorven zijn, geloven wij dat wij ook met Hem zullen leven.

Romeinen 6:3-8 (HSV)

Hier kun je teruglezen dat we:

  • Door de doop met Jezus zijn gestorven (je gaat het water in).
  • En begraven (je bent onder water). Met welke doel? Vers 4 vertelt het: om een nieuw leven te leiden.
  • Hoe? Door met Jezus op te staan (je komt weer boven water).

‘Bapto’ en ‘Baptizo’

In de bijbel kun je twee verschillende woorden terugvinden voor dopen. De ene is het Griekse woord ‘bapto12’ en het andere woord is ‘baptizó13’.

De eerste komen we bijvoorbeeld tegen bij het laatste avondmaal van Jezus. Jezus doopt (bapto) het brood in de kruiden, geeft het aan Judas en maakt daarmee duidelijk dat hij degene is die Hem zal gaan verraden14.

De tweede, ’baptizo’, is het woord dat we elke keer tegenkomen wanneer we het over de doop hebben, over het onderdompelen.

Maar wat is nu het verschil? En waarom is dat zo belangrijk?

Nicander van Colophon

Om hier zicht op te krijgen, moeten we terug naar de augurk. Al twee eeuwen voor Christus is er namelijk een Griekse geneesheer, Nicander van Colophon15, die een recept beschrijft voor het maken van augurken. En in dat recept gebruikt hij beide woorden: ‘bapto’ en ‘baptizo’16.

Weet je nog dat de augurk van zichzelf geen enkele smaak heeft? Het recept vertelt dat, om de augurk schoon te maken, hij eerst wordt ondergedompeld in water (‘bapto’) en daarna in het zuur (‘baptizo’).

Beide werkwoorden geven aan dat de augurk wordt ondergedompeld in een vloeistof.

  1. De eerste is tijdelijk, de gewassen augurk is schoongemaakt.
  2. Maar de tweede, baptizo, het zuur, geeft een blijvende verandering. De augurk wordt nooit meer zoals hij was, zal nooit meer smaken naar niets.

En dát is wat de doop doet! Je verandert blijvend, want je staat op in een nieuw leven! Je bent niet meer alleen jezelf, maar je bent (net als de augurk) doordrenkt met Jezus. Jezus is in jou en jij bent in Jezus.

Baptizo is dus ‘een blijvende verandering door onderdompeling’.

Er is niets dat je kan terugbrengen naar je oude leven. En natuurlijk is er het rijk van de duisternis die dat wel probeert, maar hij heeft het recht niet.

Je bent een voor altijd veranderd mens

Ook na de doop kan je opnieuw vuil worden. Ook de augurk kan vallen en in het zand terecht komen. Hij is helemaal vies van het zand. Dat is wat de duisternis wil doen. Je zó vuil laten worden dat je niet meer ziet wat er voor veranderde augurk onder het zand zit. Maar je bent niet terug bij wie je was. Je bent nog steeds veranderd. En je kunt dit vuil afwassen door je opnieuw te bekeren en zo zicht te krijgen op de mooie, veranderde mens die je bent.

Dit mag je meenemen uit het water: door met Jezus op te staan ben je een voor altijd veranderd mens. Is Jezus in jou, mag je volgeling zijn van Hem en onderdeel worden van Zijn wereldwijde gemeente. Heel veel zegen!

Voetnoten

  1. Joden vieren dan al eeuwen lang, tot op de dag van vandaag het Wekenfeest of ook wel Shavuot.
  2. 31 Zie, er komen dagen, spreekt de HEERE, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een nieuw verbond zal sluiten,
    32 niet zoals het verbond dat Ik met hun vaderen gesloten heb op de dag dat Ik hun hand vastgreep om hen uit het land Egypte te leiden – Mijn verbond, dat zij verbroken hebben, hoewel Ík hen getrouwd had, spreekt de HEERE.
    33 Voorzeker, dit is het verbond dat Ik na die dagen met het huis van Israël sluiten zal, spreekt de HEERE: Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven en zal die in hun hart schrijven. Ik zal hun tot een God zijn en zíj zullen Mij tot een volk zijn.

    Jeremia 31:31-33 (HSV)

  3. 29 Hij zei: Kom! En Petrus klom uit het schip en liep op het water om bij Jezus te komen.

    Mattheus 14:29 (HSV)

  4. 22 En Petrus nam Hem apart en begon Hem te bestraffen; hij zei: God zij U genadig, Heere, dit zal beslist niet met U gebeuren!

    Mattheus 16:22 (HSV)

  5. In de tijd van Jezus roepen rabbi’s hun discipelen, in het Hebreeuws ‘talmidim‘. Het uiteindelijke doel is om nét als de rabbi te worden, zijn gedragingen volledig te kopiëren en vervolgens zélf te gaan. Je bent dan geen volgeling meer, maar een apostel of ook wel een ‘(uit)gezondene’. In het Hebreeuws een ‘shaliach‘.
  6. 28 Daarna zal het geschieden
    dat Ik Mijn Geest zal uitstorten op alle vlees:
    uw zonen en uw dochters zullen profeteren,
    uw ouderen zullen dromen dromen,
    uw jongemannen zullen visioenen zien.
    29 Ja, zelfs op de dienaren en op de dienaressen
    zal Ik in die dagen Mijn Geest uitstorten.
    30 Ik zal wondertekenen geven aan de hemel en op de aarde:
    bloed en vuur en rookzuilen.
    31 De zon zal veranderd worden in duisternis
    en de maan in bloed,
    voor die dag van de HEERE komt,
    die grote en ontzagwekkende.

    Joël 2:28-31 (HSV)

  7. 8 Ik stel mij de HEERE voortdurend voor ogen;
    omdat Hij aan mijn rechterhand is, wankel ik niet.
    9 Daarom is mijn hart verblijd en mijn eer verheugt zich,
    ook zal mijn lichaam veilig wonen.
    10 Want U zult mijn ziel in het graf niet verlaten,
    U laat niet toe dat Uw Heilige ontbinding ziet.
    11 U maakt mij het pad ten leven bekend;
    overvloed van blijdschap is bij Uw aangezicht,
    lieflijkheden zijn in Uw rechterhand, voor altijd.

    Psalms 16:8-11 (HSV)

  8. 41 Zij nu die zijn woord met vreugde aannamen, werden gedoopt; en ongeveer drieduizend zielen werden er op die dag aan hen toegevoegd.

    Handelingen 2:41 (HSV)

  9. https://en.wikipedia.org/wiki/Mikveh
  10. Voor meer inzicht over de verschillende mikva’s rondom de tempelberg kun je deze video bekijken.
  11. 3 Jezus antwoordde en zei tegen hem: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Als iemand niet opnieuw geboren wordt, kan hij het Koninkrijk van God niet zien.

    Johannes 3:3 (HSV)

  12. Strongs G0911
  13. Strongs G0907
  14. 26 Jezus antwoordde: Die is het aan wie Ik het stuk brood zal geven, nadat Ik het ingedoopt heb.

    Johannes 13:26 (HSV)

  15. https://nl.wikipedia.org/wiki/Nicander
  16. De vergelijking met de augurk vind je terug in verschillende studiebijbels. Eén voorbeeld vind je hier.

Geef een antwoord