Ellende van de kalender?

Vrijdagavond 1 april start het nieuwe Bijbelse jaar met de maand Nisan. Tenminste, dat lijken alle Hebreeuwse kalenders te vertellen. Maar kijken we wel naar de juiste kalender?
In dit artikel lees je voor welke drie dingen je je ogen open moet houden, als je een echt Bijbels nieuwjaar wilt vieren!

Vlak voor de uittocht verklapt God aan Mozes wanneer vanaf dat moment het Bijbelse jaar begint:

1 De HEERE zei tegen Mozes en tegen Aäron in het land Egypte:
2 Deze maand zal voor u het begin van de maanden zijn. Hij zal voor u de eerste zijn van de maanden van het jaar.

Exodus 12:1-2 (HSV)

God geeft duidelijk aan dat de maand van vertrek uit Egypte de start van het Bijbelse jaar zal zijn. Niet veel later, in hoofdstuk 13, kunnen we teruglezen om welke maand het gaat:

4 Vandaag vertrekt u, in de maand Abib.

Exodus 13:4 (HSV)

De maand Abib, spreek uit als Aviv, is dus de eerste maand van het jaar. In dit artikel gaan we ontdekken dat je de loop van het jaar niet kunt bepalen zonder naar de natuur te kijken. De start van het jaar is, Bijbels gezien, gebaseerd op drie waarnemingen, die ik één voor één wil behandelen.

Eerste waarneming: De lente-equinox

Een jaar wordt bepaald door de loop van de zon. God vertelt in Genesis dat de hemellichten er zijn ‘tot aanduiding van dagen en jaren1‘.

Een jaar wordt bepaald door de loop van de zon

Het bij de uittocht ingestelde jaar loopt van de zogenaamde lente-equinox tot de volgende lente-equinox2. Dit is het snijpunt van de loop van de zon door de evenaar van de aarde. We noemen dit ook wel het lentepunt. En met het lentepunt begint de zomer.

In het najaar snijdt deze baan de evenaar opnieuw, waarna de winterperiode begint. Dit is de herfst-equinox3 of herfstpunt.

Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Lentepunt

De lente-equinox, of ook wel het lentepunt, wordt in de Bijbel de wederkomst, de terugkomst (tesuba4) van het jaar genoemd. Deze term vind je vooral terug in de Statenvertaling:

1 En het geschiedde met de wederkomst van het jaar,

2 Samuel 11:1 (Statenvertaling)

1 Het gebeurde bij het aanbreken van het nieuwe jaar,

2 Samuel 11:1 (HSV)

Ook in de Kronieken kun je dit terugvinden5:

10 En met de wederkomst des jaars zond de koning Nebukadnezar henen,

2 Kronieken 36:10 (Statenvertaling)

10 Bij het aanbreken van het nieuwe jaar stuurde koning Nebukadnezar een leger…

2 Kronieken 36:10 (HSV)

Bijbels gezien mag het nieuwe jaar pas starten ná het lentepunt

De herfst-equinox (herfstpunt) is het verloop of het einde (tequpa6) van het jaar7. Deze herfst-equinox is het einde van de zomer en de start van de winter.

Bijbels gezien heeft het begin van het nieuwe jaar álles te maken met het lentepunt. En al in de oudheid weten de mensen hoe dit lentepunt is te zien. Zo zijn er verschillende bouwwerken uit de oudheid die rekening houden met deze zonnestand8. Maar waarom moet de lente al zijn gestart bij een nieuw jaar? Dat gaat we zien bij de tweede waarneming!

Tweede waarneming: De ‘groene oren’

We hebben al gezien dat de eerst maand Abib wordt genoemd. Pas veel later, na de Babylonische tijd wordt deze maand de vaak voor ons bekende naam ‘Nisan’ gegeven9.

Groene (k)oren in het veld

‘Abib’ betekent letterlijk ‘groene oren10‘. En dit heeft alles met de oogst te maken. Het betekent dat het gewas bíjna klaar is om te oogsten.

Er zijn twee plaatsen in de bijbel die ‘Abib’ vertalen met de ‘groene oren’. Je kunt dit mooi terugzien in de Engelstalige ‘King James Version’, in Exodus:

31 And the flax and the barley was smitten: for the barley was in the ear, and the flax was bolled.

Exodus 9:31 (KJV)

31 Het vlas en de gerst waren platgeslagen, want de gerst stond al in de aar en het vlas in de knop.

Exodus 9:31 (HSV)

En ook in Leviticus wordt Abib nog een keer vertaald met ‘green ears’:

14 And if thou offer a meat offering of thy firstfruits unto the LORD, thou shalt offer for the meat offering of thy firstfruits green ears of corn dried by the fire, even corn beaten out of full ears.

Leviticus 2:14 (KJV)

14 En wanneer u de HEERE een graanoffer van de eerste vruchten aanbiedt, moet u in het vuur geroosterde verse aren als graanoffer van uw eerste vruchten aanbieden, gebroken korrels van vers graan.

Leviticus 2:14 (HSV)

De maand Abib heeft dus alles te maken met de aanstaande oogst en kan dus pas beginnen wanneer het oogsten bijna in zicht is.

Wat weten we nu?

Om het begin van het nieuwe jaar te kunnen bepalen, moet je dus goed om je heen kijken!

In de laatste maand van het jaar zal je dus moeten bepalen of het al bijna lente is (de lente-equinox is aanstaande) én of de gerst al ‘groene oren’ heeft. Deze laatste maand van het jaar is de maand Adar11. We komen deze maand bijvoorbeeld tegen in het boek Esther:

7 In de eerste maand, dat is de maand Nisan, in het twaalfde jaar van koning Ahasveros, wierp men het ‘pur’, dat is het lot, in de tegenwoordigheid van Haman, van dag tot dag en van maand tot maand, tot de twaalfde maand, dat is de maand Adar.

Esther 3:7 (HSV)

Maat wat moet je doen wanneer je in de maand Adar merkt dat de lente nog lang niet in zicht is? Of dat je nog niet kunt oogsten?

Schrikkeljaar

De Bijbelse kalender is een combinatie van een zonne- en maankalender, oftewel een ‘luni-solaire kalender12‘. Hierdoor loopt het Bijbelse jaar anders dan ons westerse jaar, die is gebaseerd op een zonnekalender.

De Bijbelse maand begint bij de nieuwe maan13. Een maand is daarmee de tijd die de maan nodig heeft om haar loop om de aarde te volbrengen. In ongeveer 29,5 dagen is de maan weer terug bij haar oude plek. Bijbelse maanden hebben daarom de ene keer 29 en de andere keer 30 dagen14.

Ook de Bijbelse feesten hebben een nauw verband met de loop van het jaar.

Het maanjaar krijgt daarmee in totaal ‘slechts’ 354 dagen. Dat is zo’n 11 dagen korter dan het jaar van onze westerse kalender, die niet naar de maan, maar naar de zon kijkt. En natuurlijk moet de Bijbelse kalender hier rekening mee houden, want niet alleen de seizoenen en de landbouw zijn hiervan afhankelijk. Want ook de Bijbelse feesten hebben een nauw verband met de loop van het jaar.

Door deze verschuiving komt het eens in de ongeveer drie jaren voor dat in de maand Adar de lente nog niet in zicht is. Of dat de oogst nog niet in aantocht is. Om dit probleem op te lossen wordt er in dat jaar een extra, dertiende maand toegevoegd. Na Adar volgt Adar II. De twaalfde maand wordt dan Adar I.

Wat we hier terugzien is dat we al aan het einde van het jaar naar de natuurverschijnselen zullen moeten gaan kijken, willen we een juiste, Bijbelse kalender gaan gebruiken.

Derde waarneming: De nieuwe maan

Het derde waar naar gekeken wordt is of de nieuwe maan al zichtbaar is. Nieuwe maan is het moment wanneer de maan tussen de zon en de aarde staat. De maan is nauwelijks te zien en daarom is het bepalen van een nieuwe maand zo lastig. Halverwege de maand is het omgekeerde het geval: de volle maan is zichtbaar.

Bron: https://moonphases.co.uk/moon-phases

De bijbel spreekt veel over de nieuwe maan, Rosh Chodesh15, en het houden van feesten op die dag.

4 Blaas op de bazuin bij nieuwemaan,
bij vollemaan, op onze feestdag.

Psalm 81:4 (HSV)

Ezechiël vertelt dat het een belangrijke dag is neer te buigen voor God.

3 De bevolking van het land moet zich op de sabbatten en op de nieuwemaansdagen neerbuigen voor het aangezicht van de HEERE aan de ingang van die poort.

Ezechiël 46:3 (HSV)

In Samuël vinden we een bekend verhaal over David die op de feestmaaltijd van Saul wordt verwacht.

5 David zei tegen Jonathan: Zie, morgen is het nieuwemaan; dan moet ik beslist met de koning aan tafel zitten om te eten. Laat mij dus gaan, dan verberg ik mij in het veld tot aan de avond van de derde dag.

1 Samuel 20:5 (HSV)

Pas op de tweede dag kun je vaak de nieuwe maansikkel zien met het blote oog. Daarom lezen we van een tweede dag en dat David nog een excuus had om te laat te komen.

26 Saul zei er die dag niets van, want hij dacht: Er is hem iets overkomen, zodat hij niet rein is, ja, hij zal wel onrein zijn.
27 Maar de volgende dag, de tweede van de nieuwemaan, gebeurde het dat de plaats van David weer leeg bleef. Toen zei Saul tegen zijn zoon Jonathan: Waarom is de zoon van Isaï gisteren en vandaag niet naar de maaltijd gekomen?

1 Samuel 20:26-27 (HSV)

Tijd van Jezus

In de tijd van de Tweede Tempel, de tijd van Jezus, worden op nieuwe maan eerst offers gebracht in de tempel. Het aanbieden van de offers begint wanneer het Grote Sanhedrin de nieuwe maan uitroept. Dit kan pas nadat twee getuigen de nieuwe maan hebben gezien en hun getuigenis voor het Grote Sanhedrin hebben gedaan. Elke maand is het weer spannend wanneer dat zal zijn! De precieze dag en het precieze uur is niet duidelijk…

De precieze dag en het precieze uur is niet duidelijk.

Nadat de nieuw maand is uitgeroepen, worden er boodschappers per paard door Israël gestuurd, zodat iedereen op dezelfde dag Nieuwe Maan viert.

Verder wordt door middel van aangestoken fakkels op strategisch geplaatste heuveltoppen het nieuws doorgegeven. Door deze methode kan het nieuws snel als een estafette worden doorgegeven aan de Joodse gemeenschappen van Babylon en Perzië. Het is belangrijk om snel te zijn, zodat iedereen de feestdag op het juiste moment viert.

Wat betekent dit allemaal?

Wat betekent dit voor ons? Moet je nu je hele kalender omgooien om de Bijbelse kalender te kunnen volgen? Ik geloof niet dat het zo werkt.

Vorig jaar heb ik uitgelegd dat veel joden tegenwoordig deze kalender gebaseerd op waarneming al niet meer volgen16 en de kalender van rabbi Hillel II gebruiken.

En toch… ik geloof dat het betekenis heeft om te weten dat we in alles afhankelijk zijn van de Schepper. En hoe Hij de natuur gebruikt om ons de weg te wijzen. Iets wat Hij ons in Genesis al vertelt:

14 En God zei: Laten er lichten zijn aan het hemelgewelf om scheiding te maken tussen de dag en de nacht; en laten zij zijn tot tekenen, en tot aanduiding van vaste tijden en van dagen en jaren!

Genesis 1:14 (HSV)

Gods feestdagen worden verplaatst, omdat dat ons ‘beter uitkomt’!

Door een zelfbedacht systeem te volgen, doen we af van die afhankelijkheid van God en Zijn schepping. We gaan onze eigen manieren bedenken. Het is zelfs zo dat de huidige kalender van rabbi Hillel II er rekening mee houdt dat Yom Teruah (Bazuinenfeest) nooit op zondag, woensdag of vrijdag valt. Want als dat gebeurt, dan valt Yom Kippur (Grote Verzoendag) of de zevende dag17 van Sukkot (Loofhuttenfeest) precies vóór of gelijk ná sabbat18. En twee vrije dagen achter elkaar zijn wel heel onpraktisch… Gods feestdagen worden verplaatst, omdat dat ons ‘beter uitkomt’!

Om de werking van het Bijbelse jaar, de Bijbelse feesten, maar ook Jezus’ terugkomst te kunnen begrijpen, geeft de Bijbelse kalender ons prachtige inzichten.

Jezus zegt in Mattheüs:

36 Maar die dag en dat uur is aan niemand bekend, ook aan de engelen in de hemel niet, maar alleen aan Mijn Vader.

Mattheüs 24:36 (HSV)

In alles wijst Hij, zo geloof ik, op de nieuwemaansdag van Yom Teruah, het Bazuinenfeest19. Jezus verbindt Zich zo met de planning van Zijn Vader.

Hoe gaaf om te zien dat die planning zó ontzettend precies is! Zijn wij in staat om onze klokken gelijk te zetten met die van God?

Voetnoten

  1. 14 En God zei: Laten er lichten zijn aan het hemelgewelf om scheiding te maken tussen de dag en de nacht; en laten zij zijn tot tekenen, en tot aanduiding van vaste tijden en van dagen en jaren!

    Genesis 1:14 (HSV)
  2. https://nl.wikipedia.org/wiki/Lentepunt
  3. https://nl.wikipedia.org/wiki/Herfstpunt
  4. Strong H8666
  5. Er zijn nog veel meer Bijbelteksten met deze ‘tesuba’! Klik hier om ze te bekijken!
  6. Strongs H8622
  7. De HSV vertaalt hier met ‘jaarwisseling’, terwijl we nu juist weten dat het jaar nog niet aan het einde is.

    22 Ook moet u voor uzelf het Wekenfeest houden, dat is het feest bij de eerste vruchten van de tarweoogst; en ook het Feest van de inzameling, bij de jaarwisseling.

    Exodus 34:22 (HSV)

  8. Zie ook ‘Equinox gerelateerde bouwwerken
  9. 7 In de eerste maand, dat is de maand Nisan, in het twaalfde jaar van koning Ahasveros, wierp men het ‘pur’, dat is het lot, in de tegenwoordigheid van Haman, van dag tot dag en van maand tot maand, tot de twaalfde maand, dat is de maand Adar.

    Esther 3:7 (HSV)
  10. Strongs H0024
  11. Strongs H0143
  12. https://nl.wikipedia.org/wiki/Lunisolaire_kalender
  13. De derde waarneming, hierover later meer!
  14. Soms nog meer dagen, wanneer de nieuwe maan nog niet wordt gezien.
  15. Strongs H2320
  16. Lees hiervoor het artikel ‘Wanneer zijn de voorjaarsfeesten in 2021?
  17. https://en.wikipedia.org/wiki/Hoshana_Rabbah
  18. https://en.wikipedia.org/wiki/Hebrew_calendar#Rosh_Hashanah_postponement_rules
  19. Zie ook de studies ‘Rondbazuinen op Yom Teruah‘ en ‘Komt Jezus terug met Rosh Hashana?‘.

Geef een antwoord